Ah vous dirai-je, maman (Altijd is Kortjakje ziek) van Mozart
- Componist
- Wolfgang Amadeus Mozart (thema: Franse volksmelodie)
- Origineel
- 12 variaties op „Ah vous dirai-je, maman”, KV 265/300e
- Ontstaan
- Waarschijnlijk 1781–1782, Wenen (uitgegeven in 1785)
- Toonsoort
- C majeur
- Niveau
- Thema: beginner. Variaties: gemiddeld tot gevorderd
- Op deze site
- Alleen het thema, tweestemmig bewerkt, ongeveer 30 seconden
▶ Speel dit nummer op de piano
Noten in letters
De melodie in nootnamen, precies zoals ze op de toetsen van de piano staan. De letter is de noot, ♯ is de zwarte toets direct rechts ervan en het getal is het octaaf (de centrale C is C4). Elk groepje is één maat.
Over het stuk
Bijna iedereen kent deze melodie, alleen niet overal onder dezelfde naam. In Nederland en Vlaanderen zingen kinderen er ‘Altijd is Kortjakje ziek’ op, in het Engels is het Twinkle, Twinkle, Little Star, en ook het Engelse alfabetliedje gebruikt dezelfde wijs. Oorspronkelijk is het een Frans liedje, Ah! vous dirai-je, maman (‘Ach, moet ik u vertellen, mama’), dat in 1761 voor het eerst gedrukt verscheen.
Mozart gebruikte het als thema voor twaalf variaties voor piano, in de Köchelcatalogus KV 265 (ook KV 300e). Lang dacht men dat hij ze in 1778 in Parijs schreef, met als redenering dat hij een Frans liedje alleen in Frankrijk kon hebben opgepikt. Later onderzoek van zijn handschrift wijst eerder op Wenen, in 1781 of 1782. De variaties verschenen in 1785 in Wenen in druk. Elke variatie houdt de omtrek en de harmonie van het thema vast, maar kleedt het anders aan: met lopende noten, met triolen, in c mineur, als langzaam Adagio en als levendige finale. Meer over de reeks lees je op Wikipedia (Engelstalig).
Hoe het in elkaar zit
Het thema bestaat uit drie even lange delen: A, B en weer A. Het A-deel klimt van C naar A en daalt dan stap voor stap terug: C–C–G–G–A–A–G, F–F–E–E–D–D–C. Elke noot klinkt twee keer, en dat geeft de melodie haar huppelende kinderliedjeskarakter. Het B-deel (G–G–F–F–E–E–D, twee keer) is een eenvoudige dalende lijn die blijft hangen op D, alsof hij wacht om terug te keren naar C. Dan komt het begin terug en is de cirkel rond.
Wat Mozarts versie meer maakt dan een kinderliedje, is de linkerhand. Die speelt geen gewone akkoorden, maar een eigen, bewegende lijn: een tweede stem die de melodie beantwoordt. Terwijl de melodie haar noten herhaalt, blijft de bas eronder bewegen (in de versie op deze site: C–C–E–C, F–C–E–C). Twee zelfstandige lijnen tegelijk heet contrapunt, en dit thema is daar een vriendelijke eerste kennismaking mee.
Wat je hoort op pianoinbrowser.com
De ingebouwde versie speelt alleen het thema, zonder de variaties, in onze eigen eenvoudige tweestemmige bewerking in C majeur. Hij loopt één keer door de vorm A–B–A in een tempo van 96 tellen per minuut, met een bewegende baslijn in de linkerhand, en duurt ongeveer 30 seconden. In Mozarts partituur worden beide helften van het thema herhaald.
Zo oefen je het
- Herhaalde noten. Elke noot sla je twee keer aan. Laat de toets tussen de twee aanslagen helemaal omhoogkomen, anders klinkt de tweede noot niet goed, en speel beide noten even hard.
- Handpositie. De melodie beslaat zes noten, van C tot A: één meer dan een vijfvingerpositie. Spreid je hand iets, zodat G en A allebei binnen bereik liggen zonder dat je duim van de C af hoeft.
- Linkerhand apart. Speel de baslijn eerst langzaam alleen; het is een klein melodietje op zich. Zet daarna de handen samen, maat voor maat.
- Balans. De melodie hoort bovenop te liggen, dus speel de linkerhand iets zachter dan de rechter.
- Maak je eigen variatie. Zit het thema goed, probeer het dan op kleine schaal te veranderen zoals Mozart deed: speel links gebroken akkoorden, of versier elke melodienoot met de noot er net boven.
Begin je net? Dit is een ideaal eerste stuk; kijk ook bij onze eerste stappen aan de piano.
Spelen op deze site
Laad het thema in de piano en kijk hoe de melodie naar de A klimt en stap voor stap terugzakt, terwijl de baslijn in de onderste helft van het klavier zijn eigen weg gaat. Zet het langzamer met de tempoknop − en speel de melodie mee op een MIDI-keyboard, een touchscreen of je computertoetsenbord. Met de metronoom aan hoor je op elke tel een tik en op de eerste tel van de maat een accent; zo verdeel je de herhaalde noten gelijkmatig.
▶ Speel dit nummer op de piano
Laatst bijgewerkt op 16 november 2026.