Prelude in C van Bach (BWV 846): achtergrond en zo speel je hem

Componist
Johann Sebastian Bach
Bundel
Das wohltemperierte Klavier, deel I (voltooid in 1722)
Catalogus
BWV 846
Toonsoort
C majeur, 4/4
Niveau
Gevorderde beginner tot licht gemiddeld
Op deze site
Maat 1–19 plus een slotakkoord, ongeveer 70 seconden

▶ Speel dit nummer op de piano

Over het stuk

Met deze prelude opent Das wohltemperierte Klavier, de verzameling van 24 preludes en fuga’s die Bach in 1722 voltooide: in elke grote en kleine toonsoort één prelude met fuga, te beginnen in C majeur en dan steeds een halve toon hoger. ‘Wohltemperiert’ slaat op een manier van stemmen waardoor al die toonsoorten op één instrument bruikbaar klinken, en dat was in Bachs tijd niet vanzelfsprekend. Bach schreef de bundel net zo goed om van te leren als om uit te voeren, en de prelude in C is bijna een harmonieles: er is geen melodie in de gewone zin, alleen een reeks akkoorden die maat na maat op dezelfde manier worden gebroken.

Een eerdere, kortere versie staat in het Klavierbüchlein dat Bach in 1720 begon voor zijn oudste zoon Wilhelm Friedemann. In de negentiende eeuw schreef Charles Gounod er een melodie overheen, die bekend werd als zijn Ave Maria. Sommige uitgaven uit die tijd voegden tussen maat 22 en 23 een extra maat toe die niet in Bachs eigen bronnen voorkomt. Moderne uitgaven laten deze Schwencke-maat, genoemd naar de redacteur aan wie hij wordt toegeschreven, weer weg. Gratis bladmuziek vind je op IMSLP.

Hoe hij in elkaar zit

Elke maat volgt hetzelfde plan. Een lage noot wordt aangeslagen en aangehouden, een tweede noot volgt en blijft ook liggen, en daarna klinken de bovenste drie noten van het akkoord twee keer als stijgend figuurtje. Dat gebeurt twee keer per maat, zodat elk akkoord een hele maat duurt. De eerste vier maten vormen al een complete muzikale zin: C majeur, d-mineur-septiem met C in de bas, G-septiem met B in de bas, en terug naar C majeur.

Daarna reist Bach verder, langs a mineur, D majeur en G majeur, langs twee gespannen verminderde akkoorden in maat 12 en 14, en via d mineur, F majeur en G-septiem terug naar C. Omdat het ritme nooit verandert, volgt je oor vanzelf de harmonie, en kleine verschuivingen, zoals één noot die een halve toon zakt, worden de grote gebeurtenissen. De hele prelude telt 35 maten. Na maat 19, waar de muziek in een lagere ligging op C majeur uitkomt, bouwt Bach spanning op boven een lang orgelpunt op G in de bas, voordat hij in C afsluit.

Wat je hoort op pianoinbrowser.com

De ingebouwde versie speelt maat 1 tot en met 19 in een rustig tempo van 68 tellen per minuut en sluit af met een vol C-majeurakkoord. Maat 19 is een natuurlijk rustpunt en een verstandig eerste doel. De twee lage noten in elke halve maat worden hun volle lengte aangehouden, zoals in de partituur; alleen het slotakkoord gebruikt het sustainpedaal.

Zo oefen je hem

  1. Leer de akkoorden als blok. Speel de vijf noten van elke maat tegelijk en ga zo van maat naar maat. Let op welke noten blijven liggen en welke bewegen; meestal hoeven maar één of twee vingers te verplaatsen.
  2. Verdeel de handen. Gebruikelijk is: links de twee laagste noten, rechts het figuurtje van drie. Oefen dat figuurtje apart tot het helemaal gelijkmatig loopt.
  3. Houd de lage noten vast. De noten in de linkerhand zijn niet kort: houd ze de hele halve maat ingedrukt. Daardoor klinkt de prelude warm en vol, ook zonder pedaal.
  4. Liever gelijkmatig dan snel. Alle noten zijn even lang, dus elke hapering hoor je meteen. Kies een tempo waarin je nooit hoeft te stoppen en ga pas sneller als een heel stuk zeker zit.
  5. Wees zuinig met pedaal. Bach schreef voor klavecimbel en clavichord, en die hebben geen sustainpedaal. Op de piano gebruiken veel spelers helemaal geen pedaal, of een licht pedaal dat elke halve maat wisselt.

Wil je de akkoordnamen hierboven beter begrijpen? In onze uitleg over akkoorden lees je hoe drieklanken, septiemakkoorden en omkeringen werken, met voorbeelden om te spelen.

Spelen op deze site

Laad de Prelude in C en kijk naar het patroon: twee toetsen laag op het klavier, dan drie hogere om de beurt, elk met een lichtspoor dat opstijgt zolang de noot klinkt. Doordat de vorm steeds terugkomt, zie je aan de sporen meteen wanneer er een nieuw akkoord begint. Zet het tempo lager met de knop − (2 BPM per klik, 10 met Shift, tot 30 BPM) en zet de metronoom aan om de noten gelijk te houden. Sleep over de voortgangsbalk terug naar een maat die je wilt herhalen. Met een MIDI-keyboard speel je mee en hoor je direct of jouw akkoord klopt met wat de piano speelt.

▶ Speel dit nummer op de piano

Laatst bijgewerkt op 16 november 2026.