Canon in D van Pachelbel: achtergrond en zo speel je hem op piano

Componist
Johann Pachelbel (1653–1706)
Ontstaan
Onbekend; schattingen lopen van ongeveer 1680 tot 1706
Origineel
Canon en gigue in D majeur voor drie violen en basso continuo
Toonsoort
D majeur, 4/4
Niveau
Beginner tot gemiddeld (deze bewerking)
Op deze site
Vereenvoudigde pianobewerking: de akkoordenreeks vier keer, ongeveer een minuut

▶ Speel dit nummer op de piano

Noten in letters

De melodie in nootnamen, precies zoals ze op de toetsen van de piano staan. De letter is de noot, ♯ is de zwarte toets direct rechts ervan en het getal is het octaaf (de centrale C is C4). Elk groepje is één maat.

  1. F♯5 E5 D5 C♯5 B4 A4 B4 C♯5
  2. D5 C♯5 B4 A4 G4 F♯4 G4 E4

Over het stuk

Johann Pachelbel was een Duitse organist en componist die in verschillende steden werkte, onder meer in Erfurt en in zijn geboortestad Neurenberg. Hij was een gewaardeerd leraar; een van zijn leerlingen was Johann Christoph Bach, de oudere broer van Johann Sebastian. Wanneer en waarom hij de Canon in D schreef, is niet bekend. Schattingen lopen van ongeveer 1680 tot 1706, zijn sterfjaar, en het oudste bewaarde exemplaar is een afschrift uit de negentiende eeuw.

Oorspronkelijk hoorde er een gigue bij en was het stuk geschreven voor drie violen en basso continuo. Het werd pas in 1919 gedrukt en bleef tientallen jaren een stuk voor kenners. Dat veranderde vanaf 1968, na een trage, romantische opname door het kamerorkest van Jean-François Paillard, waarna er vele volgden. Later werd het een vaste waarde op bruiloften. Gratis bladmuziek van het origineel vind je op IMSLP.

Hoe hij in elkaar zit

Een canon is een stuk waarin meerdere stemmen dezelfde melodie spelen, elk iets later dan de vorige, zoals bij ‘Vader Jacob’. In Pachelbels Canon komen de drie violen twee maten na elkaar binnen. Daaronder speelt de bas steeds dezelfde acht noten: D, A, B, F♯, G, D, G, A. In het origineel klinkt die lijn 28 keer. Erboven lopen de akkoorden D majeur, A majeur, b mineur, fis mineur, G majeur, D majeur, G majeur, A majeur, en dan weer terug naar D.

Die akkoordenreeks is het hart van het stuk, en ze verklaart waarom de Canon zelfs bekend klinkt voor wie hem nooit helemaal heeft gehoord: dezelfde akkoorden, of iets wat er sterk op lijkt, zitten onder ontzettend veel popsongs. Pachelbel houdt het boeiend door de violen steeds rijkere versieringen te geven, terwijl de bas nooit verandert.

Wat je hoort op pianoinbrowser.com

De ingebouwde versie is niet de driestemmige canon, maar onze eigen, vereenvoudigde pianobewerking. Die loopt vier keer door de acht akkoorden, elk akkoord twee tellen in een tempo van 66 tellen per minuut, met de bas verdubbeld in octaven:

  1. alleen bas en akkoorden, zodat je de harmonie op zichzelf hoort;
  2. de bekende dalende lijn F♯–E–D–C♯–B–A–B–C♯ erbovenop;
  3. een tweede lijn, D–C♯–B–A–G–F♯–G–E, die dezelfde kant op beweegt, meestal een terts lager;
  4. een variatie waarin de akkoorden een octaaf hoger als vloeiende achtste noten worden gebroken.

Hij eindigt na ongeveer een minuut op een vol D-majeurakkoord.

Zo oefen je hem

  • Begin met de bas. Speel de acht basnoten met je linkerhand, als losse noten of als octaven, tot je ze zonder kijken kunt spelen. Al het andere rust op deze lijn.
  • Voeg de akkoorden toe. Speel de drieklanken met je rechterhand in het midden van het klavier. De meeste akkoorden hebben een noot gemeen met het volgende; laat die liggen en verplaats alleen de vingers die moeten bewegen.
  • Melodie plus bas. Een akkoord én een melodienoot in één hand houden is lastig. Laat in de melodierondes het akkoord weg en speel alleen de bas links en de melodie rechts; de harmonie komt dan nog steeds over.
  • Wissel het pedaal met de bas. Trap het pedaal in net na elke nieuwe basnoot en laat het los zodra de volgende komt. Te vroeg intrappen laat twee akkoorden in elkaar overlopen.
  • Houd de puls strak. De Canon werkt omdat de tel nooit wankelt. Oefen met de metronoom: twee tikken per akkoord.

Weet je nog niet goed hoe drieklanken werken? In de uitleg over akkoorden zie je hoe D majeur, b mineur en de andere akkoorden hier zijn opgebouwd.

Spelen op deze site

Laad Canon in D en let op de lage lichtsporen: de bas beweegt in een vast patroon dat je snel herkent, terwijl de sporen erboven per ronde veranderen. De bewerking wisselt het sustainpedaal bij elk akkoord, zoals hierboven beschreven. Zet hem langzamer met de tempoknop − (2 BPM per klik, of 10 met Shift) en speel mee: op een MIDI-keyboard kun je de baslijn meespelen, of in de eerste ronde, waar nog geen melodie is, zelf een melodie verzinnen. Met Enter pauzeer je en met de knop terug naar het begin start je opnieuw.

▶ Speel dit nummer op de piano

Laatst bijgewerkt op 16 november 2026.